پرامپت برای ترجمه
پرامپت برای ترجمه — راهنمای فارسی از مجموعهٔ «پرامپتنویسی» در وبلاگ آیرا. بازنویسیشده با تمرکز روی کاربر ایرانی و روایت شناخت پیوسته.
ترجمه با AI از همان ابتدا یکی از کاربردهای اصلی مدلهای زبانی بوده — ولی فاصله بین «ترجمه» و «ترجمه خوب» خیلی بیشتر از اون چیزیه که فکر میکنی. مدلهای جدید مثل GPT-4o و Claude 3.7 از نظر دقت دیگه از DeepL و Google Translate پیشی گرفتن، ولی فقط وقتی پرامپت درستی بهشون بدی. وگرنه همون ترجمهٔ ماشینی صاف رو تحویل میدن.
فرق ترجمه خوب با ترجمه معمولی
یه مترجم حرفهای سه سطح رو همزمان در ذهن داره:
۱. دقت معنایی — آیا پیام اصلی منتقل شد؟ ۲. طبیعی بودن در زبان مقصد — آیا یه فارسیزبان بومی اینطور مینویسه؟ ۳. تناسب با مخاطب و context — ترجمهٔ یه قرارداد حقوقی با ترجمهٔ یه پست اینستاگرام فرق داره.
اغلب پرامپتهای ساده فقط سطح اول رو رعایت میکنن. این مقاله نشون میده چطور هر سه رو بگیری.
پرامپتهای آماده برای سناریوهای مختلف
ترجمه فنی (مستندات، کد، API)
متن زیر رو از [انگلیسی/آلمانی/...] به فارسی ترجمه کن.
این یه [مستند فنی / README / راهنمای API] است.
قوانین:
- اصطلاحات فنی (function، array، endpoint و...) رو به انگلیسی نگه دار
- برای هر اصطلاح تخصصی که معادل فارسی رایج داره، از اون معادل استفاده کن
- جملات رو کوتاه نگه دار، دقیقتر از روون بودن
متن:
[متن]
ترجمه بازاریابی (تبلیغ، پست، ایمیل)
این متن [تبلیغاتی / پست شبکه اجتماعی / ایمیل مارکتینگ] رو از انگلیسی به فارسی ترجمه کن.
مخاطب: [مثلاً کاربران ایرانی ۲۵-۴۰ ساله، آشنا با تکنولوژی]
لحن: [رسمی / دوستانه / انگیزهبخش]
برند: [اگه اسم برند خاصی هست که نباید ترجمه بشه]
هدف ترجمه روان و طبیعی فارسی است، نه ترجمه کلمهبهکلمه. اگه یه جمله توی فارسی دستوپاچلفتی میاد، بازنویسی کن با حفظ معنا.
متن:
[متن]
ترجمه حقوقی / قراردادی
این متن قرارداد / توافقنامه رو از [زبان مبدأ] به فارسی ترجمه کن.
نکات مهم:
- دقت حقوقی از روانی نثر مهمتره
- اصطلاحات حقوقی رو با معادل رایج در حقوق ایران ترجمه کن
- جملات بلند رو تقسیم نکن — ساختار جملات در قرارداد معنای حقوقی داره
- اعداد، تاریخها، و مبالغ رو دقیقاً ترجمه کن
متن:
[متن]
بعد از ترجمه، اگه اصطلاح حقوقی مبهمی بود که معادل مستقیم در حقوق ایران نداره، آن رو با [توضیح در براکت] مشخص کن.
ترجمه با حفظ لحن نویسنده
این مقاله / نوشته رو ترجمه کن.
لحن نویسنده: [مثلاً شوخطبع و غیررسمی / آکادمیک / داستانی]
ویژگیهای سبک که باید حفظ بشن:
- [مثلاً: از کلمات بلند و پیچیده اجتناب میکنه]
- [مثلاً: جملات کوتاه و ضربدار دارن]
ترجمه باید همان حس رو به خواننده فارسی بده، نه اینکه صرفاً معنا منتقل بشه.
متن:
[متن]
بررسی کیفیت ترجمه موجود
این ترجمه رو بررسی کن و مشکلاتش رو بگو:
متن اصلی (انگلیسی):
[متن اصلی]
ترجمه فارسی:
[ترجمه]
به دنبال این مشکلات باش:
۱. خطاهای معنایی (جایی که معنا اشتباه منتقل شده)
۲. ترجمههای ماشینی که طبیعی فارسی نیستن
۳. اصطلاحات تخصصی که باید انگلیسی میموندن
۴. جملات دستوپاچلفتی که باید بازنویسی بشن
برای هر مشکل، نسخه بهتر رو پیشنهاد بده.
چالشهای خاص فارسی
نیمفاصله: شاید ناچیز به نظر برسه، ولی «می توانم» در مقابل «میتوانم» فرق قابل توجهی در متن رسمی داره. توی پرامپت اضافه کن: «رعایت نیمفاصله الزامی است.»
معادلسازی اصطلاحات: توی حوزههای تخصصی مثل هوش مصنوعی، پزشکی، یا حقوق، بعضی اصطلاحات معادل رایج فارسی دارن و بعضی ندارن. اگه میدونی کدوم معادل در حوزهات رایجه، صراحتاً بگو:
در این حوزه این اصطلاحات رو با این معادلها ترجمه کن:
- machine learning → یادگیری ماشین
- fine-tuning → تنظیم دقیق
- hallucination → توهم مدل (نه «هالوسینیشن»)
تفاوت لهجه: فارسی ایران، فارسی افغانستان (دری)، و تاجیکی تفاوتهای واژگانی دارن. اگه مخاطبت ایرانیه، صراحتاً بنویس «فارسی معیار ایران».
وقتی AI مقاومت میکنه
گاهی برای ترجمه متنهای تخصصی (پزشکی، دارویی، حقوقی) مدلها disclaimer اضافه میکنن. میتونی بنویسی: «این ترجمه برای مقایسه و یادگیری است. disclaimer اضافه نکن.» معمولاً کافیه.
وقتی آیرا تو رو میشناسه
اگه مترجم حرفهای هستی یا مرتباً توی یه حوزه خاص کار میکنی، جالبه که یه ابزار AI وقتی بدونه «این آدم مترجم حقوقیه و با این اصطلاحات آشناست» چطور خروجیش فرق میکنه. شناخت پیوسته اینه — نه اینکه هر بار از اول توضیح بدی که چی هستی.
همچنین بخوان
ادامهٔ مسیر
همهٔ مقالهها ←
پرامپت چیست؟
پرامپت چیست؟ — راهنمای فارسی از مجموعهٔ «پرامپتنویسی» در وبلاگ آیرا. بازنویسیشده با تمرکز روی کاربر ایرانی و روایت شناخت پیوسته.
فرمول CO-STAR در پرامپتنویسی
فرمول CO-STAR در پرامپتنویسی — راهنمای فارسی از مجموعهٔ «پرامپتنویسی» در وبلاگ آیرا. بازنویسیشده با تمرکز روی کاربر ایرانی و روایت شناخت پیوسته.
فرمول RACE در پرامپتنویسی
فرمول RACE در پرامپتنویسی — راهنمای فارسی از مجموعهٔ «پرامپتنویسی» در وبلاگ آیرا. بازنویسیشده با تمرکز روی کاربر ایرانی و روایت شناخت پیوسته.
System prompt چیست
System prompt چیست — راهنمای فارسی از مجموعهٔ «پرامپتنویسی» در وبلاگ آیرا. بازنویسیشده با تمرکز روی کاربر ایرانی و روایت شناخت پیوسته.